Reumatolog z Alfy: o tym co zwiastują bóle kręgosłupa

Strefa zdrowia czyli cykl rozmów z lekarzami na portalu tusochaczew.pl. Przed nami kolejne ważne zagadnienia. Tym razem gościem naszej redakcji był Jakub Wroński, doktor habilitowany nauk medycznych, a jednocześnie reumatolog z Kliniki Alfa w Sochaczewie. Opowiedział nam o schorzeniach kręgosłupa.

Dzień dobry.

Dzień dobry Państwu. 

Dziś chcemy porozmawiać o kręgosłupie i zacznijmy od tego, że kręgosłup, bóle kręgosłupa to rzecz powszechna. 

Zdecydowanie. Według Światowej Organizacji Zdrowia w ostatnim raporcie organizacja ta pokazała, że przewlekłe bóle kręgosłupa, czyli takie odczuwane na co dzień, dotyczą aż 21% populacji wszystkich osób na świecie. Natomiast bóle limitujące aktywność życiową, czyli takie, które utrudniają wyjście do sklepu, czy zrobienie sobie śniadania, dotyczą aż 17% osób na całym świecie. Także problem jest bardzo powszechny. Zresztą te dane potwierdzają też nasze rodzime dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zwolnienia chorobowe z powodu bólu kręgosłupa są najczęstszą przyczyną wystawiania zwolnień. To są te bóle przewlekłe, ale też ten nasz kręgosłup jest chyba szczególnie narażony na ból, bo te bóle są różne i też często boli nas po prostu tak przejściowo, że tak to ujmę. Oczywiście najczęstszą przyczyną bólu kręgosłupa jest tak zwany ból mechaniczny, czyli związany ze zmianami przeciążeniowymi, ze zmianami zwyrodnieniowymi dotyczącymi kręgów, czy też tak zwaną dyskopatią, czyli zwyrodnieniem krążków międzykręgowych. Natomiast zdarza się, że jedną z przyczyn bólu kręgosłupa są też choroby autoimmunologiczne, zapalne, czyli takie, które są spowodowane tym, że nasz układ odpornościowy zamiast atakować tylko bakterie czy wirusy, zaczyna atakować też swój własny organizm, a w tym przypadku kręgosłup.

To na co zwrócić uwagę, kiedy udać się do lekarza takiego jak Pan? 

Generalnie taką największą czerwoną flagą, na którą należałoby zwrócić uwagę jest to, jeżeli ból, przewlekły ból kręgosłupa zaczyna dotyczyć osób młodych.W zapalnych chorobach stawów ból kręgosłupa zazwyczaj zaczyna się między 20 a 40 rokiem życia. Można w skrócie zapamiętać, że młodej osoby kręgosłup nie powinien boleć przewlekle. 

Na co zwrócić uwagę, czym charakteryzuje się ten ból, poza oczywiście znamiennym wiekiem? 

Ten ból rzeczywiście jest w pewien sposób charakterystyczny. Odróżnia się od bólu spowodowanego przyczynami mechanicznymi. Ból zapalny kręgosłupa zazwyczaj najbardziej nasilony jest rano, tuż po wstaniu. Towarzyszy mu takie uczucie sztywności, potrzeby rozruszania kręgosłupa, która zazwyczaj trwa powyżej pół godziny, ale w bardziej zaawansowanych formach choroby może trwać nawet i wiele godzin. A także, co istotne, pacjentów kręgosłup boli bardziej w spoczynku. Czyli ten odpoczynek nie pomaga, tylko wręcz przeciwnie. Kiedy się ruszają, kiedy są aktywni fizycznie, to wtedy boli ich mniej.

To jest typowe dla bólu zapalnego. A on boli cały, czy w jakimś fragmencie, ten kręgosłup?

Zazwyczaj kręgosłup bardziej boli w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, to znaczy u dołu kręgosłupa. Natomiast ten ból może dotyczyć wszystkich odcinków, także tym bym się nie sugerował, szukając przyczyny, bardziej skupił na tych poprzednich rzeczach o których rozmawialiśmy.

Takie zapalenie kręgosłupa, czy może prowadzić do pogarszającego się stanu? 

Jak najbardziej. Niestety jedną z takich powszechniejszych form zapalnych chorób kręgosłupa jest choroba, która się nazywa zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. I zgodnie z nazwą, nieleczony stan zapalny może prowadzić do zesztywnienia kręgosłupa, powodując jego ograniczenie ruchomości. Jeśli choroba jest nieleczona, to w końcowych fazach pacjent nie może nawet odwrócić głowy na bok. Ten kręgosłup jest całkowicie sztywny. My to nazywamy, że mówimy o typie kręgosłupa w stylu kij bambusowy. Jest sztywny jak kij. Oby do tego nie doszło, to trzeba iść właśnie do lekarza. 

Jak wygląda leczenie takiego zapalenia kręgosłupa, które ma nawet swoją trudną nazwę? 

Zapalne choroby kręgosłupa my nazywamy spondyloartropatiami osiowymi. Jest to trudna nazwa. Na szczęście leczenie nie jest aż tak trudne. W leczeniu zapalnych chorób kręgosłupa stosujemy w pierwszej kolejności niesteroidowe leki przeciwzapalne, czyli takie leki powszechne, przeciwbólowe, ale w przypadku tych chorób leki te nie mają mieć tylko działania przeciwbólowego, ale dzięki działaniu przeciwzapalnemu, między innymi zapobiegają właśnie temu zesztywnieniu. Zresztą zazwyczaj w chorobach reumatologicznych mamy dwa cele leczenia. Po pierwsze, żeby nic nie bolało, nie puchło, żeby pacjent się dobrze czuł, ale właśnie drugi cel leczenia to zapobieganie negatywnym skutkom choroby. Przy czym mówimy tu nie tylko np. o tym ograniczeniu ruchomości kręgosłupa, ale pacjenci z nieleczoną chorobą zapalną kręgosłupa mają też zwiększone dwukrotnie ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, czyli np. udaru czy zawału serca. Także warto leczyć te choroby, żeby leczyć cały organizm, nie tylko kręgosłup. Też warto zwrócić uwagę na fakt, jeśli chorujemy na inne choroby autoimmunologiczne, bo one często chodzą w parze lub nawet rykami. Tak, jak najbardziej. My dzisiaj mówimy o bólach kręgosłupa, natomiast pacjenci z tymi chorobami mogą mieć też dolegliwości ze strony tzw. stawów obwodowych, czyli innych stawów niż kręgosłup. Mogą mieć problemy z zapaleniem przyczepów ścięgnistych, czyli z zapaleniem przyczepu mięśni do kości, czy także objawy pozastawowe, zmiany skórne jak łuszczyca, zapalne choroby jelit, czy wręcz zapalenia oczu. Nawet 1 trzecia pacjentów doświadcza zapaleń tęczówki. Także autoimmunologia rzadko dotyczy wybranego narządu. Niestety najczęściej dotyczy całego organizmu.

Pan jako lekarz musi na to właśnie tak szeroko patrzeć, nie tylko na te swoje odcinki. 

Jak najbardziej. Tutaj leczenie zawsze staramy się dobierać tak, żeby leczyć wszystkie manifestacje choroby, a nie tylko dolegliwości z narządu ruchu. Wspomniałem tutaj Państwu o niesterydowych lekach przeciwzapalnych, od których zaczynamy. Natomiast jeśli one są nieskuteczne, albo jeśli choroba dotyczy także innych narządów, układów, mamy oczywiście też inne leki, które możemy zastosować i we współczesnej reumatologii zazwyczaj nie ma sytuacji, żebyśmy nie byli w stanie całkowicie wyciszyć choroby. To jest bardzo optymistyczna wiadomość. Bo można doprowadzić nawet do remisji, po prostu wyciszyć na tyle układ odpornościowy, że jest się przesłanych parę lat zdrowym. Nie przez parę lat. Naszym celem jest to, żeby wieść życie jak każda inna zdrowa osoba i do tego zawsze dążymy, żeby mimo choroby, która jest chorobą przewlekłą i nie zniknie, to pacjent mógł prowadzić normalne życie, nie ograniczone przez chorobę.

To jeszcze tylko powiedzmy, czy długo trwa takie leczenie? Pewnie zależy od stanu, w jakim trafia pacjent. 

Niestety leczenie jest leczeniem przewlekłym, czyli przyjmowane leki są do końca życia. Póki są skuteczne, póki są tolerowane, to kontynuujemy takie leczenie. Oczywiście, jeśli zajdzie potrzeba, to je zmieniamy tak, żeby cały czas utrzymywać tę emisję.

Warto iść do lekarza, prawda? 

Tak, zdecydowanie. 

Zachęcamy do tego. Dziękuję już pięknie za tę rozmowę. 

Dziękuję Państwu.

Artykuł na podstawie audycji "Strefa Zdrowia" emitowanej na antenie Radia Sochaczew.