materiały partnera
Zawór zaporowy to jeden z podstawowych elementów instalacji technologicznych. Jego zadaniem jest szczelne odcinanie przepływu medium: po całkowitym zamknięciu żadna ilość cieczy ani gazu nie powinna przechodzić dalej. Taka armatura pracuje w pełnych pozycjach otwarcia lub zamknięcia i nie służy do dokładnej regulacji. Według informacji producenta, firmy Zetkama, zawory zaporowe mogą obsługiwać wodę, parę, oleje, glikol, gaz ziemny, sprężone powietrze oraz media obojętne i agresywne, zależnie od materiału. Dostępne są wersje z przyłączami kołnierzowymi, gwintowanymi i spawanymi, w kształcie prostym lub kątowym. Klasa szczelności wynosi A według normy EN 12266-1, co oznacza wysoki poziom szczelności. Zakres ciśnienia nominalnego obejmuje wartości od PN 6 do PN 160, a temperatura pracy może sięgać do czterystu pięćdziesięciu stopni, a w niektórych wersjach ze stali nierdzewnej do czterystu stopni. Materiały zależą od wymagań: żeliwo na niższe ciśnienia, stal węglowa na wyższe i stal nierdzewna tam, gdzie liczy się odporność na korozję. W ofercie producenta występują modele oznaczone jako Fig. 208, 215 i 217. Zastosowania obejmują energetykę, przemysł chemiczny, instalacje grzewcze, przemysł okrętowy, chłodnictwo, a także systemy wodorowe. Przy doborze zaworu należy określić medium, ciśnienie robocze, temperaturę, średnicę nominalną, sposób przyłączenia i rodzaj napędu. Trzeba też sprawdzić zgodność z normami i dostępność dokumentacji, w tym deklaracji zgodności. Montaż wymaga zachowania kierunku przepływu oznaczonego na korpusie, a eksploatacja okresowej kontroli szczelności dławnicy i uszczelnień. Prawidłowo dobrany zawór służy wiele lat i nie powoduje przestojów. Dla projektantów ważna jest też dostępność kart katalogowych, rysunków i modeli trójwymiarowych, które ułatwiają przygotowanie dokumentacji. Warto sprawdzić, czy producent oferuje doradztwo techniczne i zamienniki, a także jak wygląda czas realizacji zamówień, bo przy większych inwestycjach terminowość dostaw decyduje o harmonogramie robót.
Przepustnica to zawór, w którym przepływ jest odcinany lub regulowany przez obrót tarczy umieszczonej w osi rurociągu. Ma zwartą budowę i mniejszą masę niż zawór zaporowy o tej samej średnicy, dlatego często wybiera się ją do większych średnic i do miejsc o ograniczonej przestrzeni. Osoby szukające rozwiązania o konkretnym rozmiarze, takiego jak przepustnica DN80, powinny wiedzieć, że średnica nominalna oznacza wewnętrzny wymiar rurociągu w milimetrach, a przyłącze musi pasować do kołnierzy instalacji. Przepustnica Fig. 497 serii zBUT, oferowana przez Zetkama, jest produkowana z żeliwa szarego i sferoidalnego. Według opisu producenta ma ciśnienie nominalne dziesięć i szesnaście barów, zakres średnic od trzydziestu dwóch do tysiąca dwustu milimetrów oraz zakres temperatur od minus sześćdziesięciu do plus dwustu dziesięciu stopni. Klasa szczelności to A według normy EN 12266-1. Armaturę można wyposażyć w sterowanie ręczne z dźwignią lub przekładnią ślimakową, napędy elektryczne, a także hydrauliczne i pneumatyczne. Zastosowania są bardzo szerokie: przemysł okrętowy, chemiczny, spożywczy, instalacje wody pitnej, petrochemia, oczyszczalnie ścieków, ciepłownictwo, chłodnictwo, układy glikolowe, woda przemysłowa, para, sprężone powietrze i energetyka. Producent zabezpiecza korpus powłoką epoksydową o grubości stu pięćdziesięciu mikrometrów, co zwiększa odporność na korozję. Przy doborze należy zwrócić uwagę na materiał uszczelnienia, zależny od medium i temperatury, oraz na sposób montażu między kołnierzami, który wymaga równoległości i centrowania. Dokumentacja techniczna obejmuje karty katalogowe, instrukcje obsługi, deklaracje zgodności oraz biblioteki rysunków dwu- i trójwymiarowych, co ułatwia projektantom pracę. Pomocne jest także określenie, czy armatura będzie często przestawiana, czy raczej pozostanie w jednym położeniu przez długi czas. W tym drugim przypadku warto planować okresowe przestawianie, aby uniknąć zapieczenia. Dla układów zautomatyzowanych należy dobrać napęd o właściwym momencie obrotowym i zasilaniu oraz przewidzieć sygnalizację położenia.
Przyłącze kołnierzowe jest najczęściej stosowane w instalacjach przemysłowych, bo zapewnia szczelne połączenie i umożliwia łatwy demontaż armatury. Zawór zaporowy kołnierzowy łączy się z rurociągiem za pomocą śrub i uszczelki umieszczonej pomiędzy kołnierzami. Dobór zaczyna się od parametrów medium: ciśnienia, temperatury i charakteru chemicznego. Zawór Fig. 215 serii zGLO, oferowany przez Zetkama, występuje według opisu producenta w średnicach od piętnastu do trzystu milimetrów oraz w szerokiej gamie ciśnień nominalnych, od sześciu do stu sześćdziesięciu barów. Zakres temperatury pracy obejmuje od minus sześćdziesięciu do plus pięciuset pięćdziesięciu stopni. Dostępne materiały to żeliwo szare i sferoidalne, stal węglowa i stal nierdzewna, a klasa szczelności wynosi A według EN 12266-1. Zastosowania obejmują przemysł ogólny i okrętowy, sieci ciepłownicze, chłodnictwo i klimatyzację, instalacje wody przemysłowej i oleju termalnego, parę, sprężone powietrze i media obojętne oraz energetykę. Zawór można wyposażyć w sterowanie ręczne, wrzeciono swobodne do zamontowania napędu oraz napędy elektryczne renomowanych producentów, a także pneumatyczne. Przy zamawianiu trzeba określić nie tylko średnicę, ale też typ kołnierzy zgodnie z normą oraz długość zabudowy, aby armatura pasowała do istniejącej instalacji. Wybór materiału korpusu zależy od ciśnienia i temperatury: żeliwo sprawdza się przy niższych parametrach, a stal przy wyższych. Zwracamy uwagę na kierunek przepływu, a w instalacjach parowych na odwodnienie przed uruchomieniem, aby nie dopuścić do uderzeń hydraulicznych. Po montażu zalecana jest próba szczelności i okresowa kontrola. Producent udostępnia karty katalogowe i modele CAD do projektowania. Przy wymianie armatury w istniejącej instalacji szczególnie ważne jest sprawdzenie długości zabudowy i rozstawu otworów w kołnierzach, bo niezgodność wymusza przeróbki rurociągu. W razie wątpliwości można poprosić producenta o zestawienie zamienników. Przed odcięciem odcinka instalacji trzeba też zapewnić bezpieczeństwo: obniżyć ciśnienie i temperaturę oraz odpowiednio oznaczyć prace.
