Pachnie lasem w centrum Sochaczewa, w kramnicach ruszyła grzybowa wystawa

W centrum Sochaczewa pachnie lasem. W patio Kramnic Miejskich rozpoczęła się pierwsza w powiecie sochaczewskim wystawa „Poznaj grzyby naszych lasów”. Wśród drzew, krzewów i leśnego runa znalazły się dziesiątki niezwykle realistycznych modeli grzybów – jadalnych, niejadalnych i trujących. To jednak nie tylko efektowna ekspozycja. Organizatorzy chcą przede wszystkim nauczyć mieszkańców, jak bezpiecznie korzystać z darów lasu i dlaczego czasami lepiej zostawić grzyba w lesie.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"17943"}

Dzisiejsze (29 września) otwarcie wystawy zgromadziło przedstawicieli samorządów, służb sanitarnych, leśników, Kampinoskiego Parku Narodowego, szkół, instytucji oraz mieszkańców. Wydarzenie przygotowała Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Sochaczewie, przy szerokiej współpracy lokalnych samorządów, Kampinoskiego Parku Narodowego i Nadleśnictwa Radziwiłłów.

Już po wejściu do patio kramnic trudno zapomnieć, że jesteśmy w samym centrum miasta. Naturalne drzewa, krzewy, elementy leśnego runa oraz modele grzybów tworzą wyjątkową scenografię. Eksponaty zostały dodatkowo pogrupowane tak, aby można było zobaczyć, jak łatwo pomylić ze sobą niektóre gatunki.

„Wiedza może chronić nasze zdrowie i nasze życie”

Beata Fergińska, państwowy powiatowy inspektor sanitarny w Sochaczewie, podkreślała podczas otwarcia, że wystawa jest przede wszystkim projektem edukacyjnym i profilaktycznym -

- Z bardzo prostego przekonania, że wiedza może chronić nasze zdrowie i nasze życie.

Jak mówiła, grzyby od lat są ważną częścią polskiej tradycji, a grzybobranie dla wielu osób jest sposobem spędzania czasu z rodziną i znajomymi. Z drugiej strony każdego roku dochodzi do zatruć, których można byłoby uniknąć dzięki większej wiedzy.

- My Polacy każdego roku z lasu wynosimy około 100 tysięcy ton grzybów. To są dane Lasów Państwowych. Jako Państwowa Inspekcja Sanitarna notujemy też rokrocznie zatrucia grzybami. I dlatego należy tę wiedzę na temat grzybów jadalnych i ich odmian ciągle pogłębiać.

Organizatorzy nie chcieli jednak stworzyć wystawy, która będzie wyłącznie ostrzeżeniem przed trującymi gatunkami.

- Dlatego uznaliśmy, że tego typu wystawa powinna mieć szerszy wymiar edukacyjny, że powinni nie tylko mówić o zatruciach grzybami, ale zachęcać Państwa do odkrywania piękna i wartości lasów.

66 modeli grzybów

Jednym z największych atutów ekspozycji jest liczba i szczegółowość modeli. Organizatorom udało się zakupić 66 modeli grzybów.

Dzięki ogromnej życzliwości i zaangażowaniu współorganizatorów wystawy, głównie samorządowców z terenu powiatu sochaczewskiego, chcę ogłosić, że udało nam się zakupić 66 modeli grzybów.

Co więcej, wystawa nie skończy swojej działalności wraz z zakończeniem prezentacji w Kramnicach.

Nasza wystawa będzie miała charakter mobilny, co oznacza, że będziemy tę wystawę prezentowali na terenach gmin, szkołach i tam, gdzie nas Państwo po prostu zaprosicie.

 

To oznacza, że przygotowana ekspozycja będzie mogła w kolejnych miesiącach docierać do uczniów i mieszkańców kolejnych miejscowości powiatu.

Starosta: „Jestem pełna podziwu”

Podczas otwarcia głos zabrała starosta sochaczewski Jolanta Gonta. Podkreślała, że początkowo pomysł był znacznie skromniejszy, a ostateczny efekt przerósł oczekiwania.

- Pamiętam nasze pierwsze spotkania i to się, proszę Państwa, zaczynało w taki sposób, że no może tak tych kilka tych grzybów, tych takich najczęściej mylonych, tych takich, które najczęściej spotykamy w lasach. Następne spotkanie, a może by dało radę więcej.

Jak zaznaczyła, ostatecznie udało się stworzyć znacznie większą i bardziej rozbudowaną wystawę.

- Jestem pełna podziwu i dziękuję Pani Beacie, wszystkim pracownikom, wszystkim, którzy pomogli w uzyskaniu tak wspaniałego efektu.

Starosta zwróciła również uwagę, że edukacja dotycząca grzybów powinna zaczynać się już wśród dzieci.

 -Ważne jest zarówno dla naszego zdrowia, a przede wszystkim jeśli chodzi o nasze dzieci, żebyśmy już na etapie szkoły podstawowej próbowali ich w taki sposób edukować, żebyśmy mieli jak największą dozę pewności, że po pierwsze będą wiedziały, jak te grzyby zbierać, żeby nie zniszczyć czegoś przy okazji, jak się zachować w lesie, ale też jak uniknąć właśnie jakiejś choroby, zatrucia, wręcz nieraz i śmiertelnego.

„Zatrucie grzybami jest bardzo podstępne”

Jolanta Gonta podkreślała również, że samo rozpoznawanie grzybów to nie wszystko. Ważne jest również poznanie objawów zatrucia i wiedza, kiedy należy reagować.

- Zatrucie grzybami jest bardzo podstępne, bo pierwsze objawy one się niestety pojawiają zbyt późno albo jeśli się pojawią już, to są na tyle niewidoczne, niealarmujące, że jeżeli nie będziemy w stanie ich już wyłapać na tym pierwszym etapie, no to często niestety słyszycie Państwo w mediach kończy się to tragicznie.

Do wystawy odniósł się również burmistrz Sochaczewa Daniel Janiak. Jak przyznał, efekt końcowy okazał się większy, niż zakładał.

Jak spotykałem się, też miałem okazję być u Państwa w jednostce, rozmawialiśmy o tej wystawie, to nawet moja bujna wyobraźnia nie przewidziała takiego efektu.

Burmistrz zwrócił uwagę przede wszystkim na bezpieczeństwo mieszkańców.

Jeżeli ta wystawa ochroni chociaż jedną osobę przed tym, że poniesie poważne konsekwencje zatrucia toksynami bądź przepłaci to swoim życiem, to drodzy Państwo ta współpraca nasza, którą zainicjowała Pani Dyrektor, wszystkich samorządowców, jednostek jest bezcenna.

Podczas swojego wystąpienia wspomniał również o olszówce, która przez lata była obecna w polskiej tradycji kulinarnej, a dziś wiadomo, że jej spożywanie może prowadzić do zatrucia.

Też dowiedziałem się dzisiaj, czego nie wiedziałem i to też jest taki pozytywny wyraz tej wystawy, że olszówka, która kiedyś była powszechnie pospolitym grzybem, mówiło się, że jak trzy razy się przygotuje olszówkę, to nawet jest zdatna do konsumpcji, jest bardzo dużą toksyną”.

 

Tajemnice królestwa grzybów

Jednym z najciekawszych punktów inauguracji był wykład Katarzyny Fidler z Kampinoskiego Parku Narodowego. Pracująca w Zespole ds. Nauki i Monitoringu Przyrody ekspertka zabrała uczestników w niezwykle szeroką podróż po świecie grzybów. Już na początku przypomniała, że grzyby nie są roślinami. Stanowią odrębne królestwo organizmów.

Jeszcze do niedawna mówiło się, że grzyby należą do królestwa roślin. Absolutnie nie. Rośliny posiadają zielony barwnik, potrzebują słońca. (...) Czyli mamy oddzielne królestwo, potężne królestwo grzybów.

Katarzyna Fidler zwróciła też uwagę na ogromną różnorodność tych organizmów. W samym Kampinoskim Parku Narodowym stwierdzono ponad 600 gatunków grzybów, a liczba wszystkich gatunków występujących w Polsce jest wielokrotnie większa.

Ekspertka tłumaczyła również, czym jest grzybnia, jak powstają owocniki i jaką rolę odgrywają zarodniki. Pokazała między innymi zjawisko tzw. czarcich kręgów, czyli charakterystycznych kręgów tworzonych przez grzyby.

Nie tylko jesienią

Wbrew powszechnemu przekonaniu grzyby nie pojawiają się wyłącznie jesienią.

Kiedy możemy spotkać grzyby? Takie dzikie grzyby, które są w lesie czy na łące? O każdej porze roku. O każdej, naprawdę.

Podczas wykładu pojawiły się przykłady gatunków spotykanych wiosną, latem, jesienią, a nawet zimą. Wśród nich znalazły się m.in. smardze, czarka austriacka, płomienica zimowa czy uszak bzowy.

Fidler tłumaczyła także, że grzyby mogą żyć w bardzo różnych środowiskach – w lesie, na łąkach, na drzewach, w wodzie, a nawet na zwierzętach.

Grzyby są potrzebne całemu lasowi

Wystawa ma jeszcze jeden ważny wymiar. Grzyby nie są wyłącznie tym, co znajdujemy w koszyku podczas jesiennego spaceru.

- Dla nas rola grzybów jest po prostu niedoceniona, a jest bardzo, bardzo ważna.

Grzyby rozkładają martwą materię, uczestniczą w powstawaniu próchnicy, tworzą relacje z drzewami i są elementem całego ekosystemu.

Dlatego w lesie nie powinno się niszczyć również gatunków, których nie zamierzamy zjeść.

Przychodzę do Parku Narodowego, dlaczego to wszystko tak leży? (...) No tak jest właśnie, żeby się rozkładało, żeby to była rozmaicona ta przyroda, ważna dla każdego organizmu”.

„W parkach narodowych grzybów zbierać nie można”

Podczas wykładu nie zabrakło również ważnego przypomnienia dotyczącego Kampinoskiego Parku Narodowego. Katarzyna Fidler podkreśliła, że w parkach narodowych, rezerwatach i innych miejscach objętych ochroną obowiązują szczególne zasady, a w Kampinoskim Parku Narodowym grzybów zbierać nie wolno. Wcześniejsza zapowiedź wystawy również wskazywała ten temat jako jeden z elementów edukacyjnych wydarzenia.

W parkach narodowych, rezerwatach przyrody, w miejscach chronionych, jeżeli dyrektor nie uzna inaczej, nie wyznaczy takiego miejsca, zbierać grzybów nie można.

Ekspertka apelowała także o poszanowanie przyrody i przypominała, że nawet pojedynczy grzyb ma swoje miejsce w ekosystemie. Następną prelekcję wygłosiła przedstawicielka mazowieckiego sanepidu, klasyfikatorka grzybów Roksana Kalinowska.

Wydarzeniu towarzyszył również poczęstunek przygotowany przez Koło Gospodyń Wiejskich Kreatywni z Kozłowa Biskupiego. Słodkości również nawiązywały do tematyki wystawy.

Jak powiedziała Martyna Kowalik, przewodnicząca KGW, przygotowania zajęły dwa pełne dni.

Poproszono nas o słodkości o tematyce lasów, więc oczywiście nie może zabraknąć tutaj właśnie tych smakołyków, czyli typowych grzybków jadalnych, szyszek, orzeszków, leśnych mchów, różnych deserów właśnie z owocami leśnymi, monoporcji.

W przygotowanie poczęstunku zaangażowało się około dziesięciu osób.

„Pełne dwa dni pracy na kole gospodyń w naszej siedzibie, natomiast tu jeszcze dużym wsparciem były nasze koleżanki, które w domach przygotowały te słodkości.

 

Wystawa do piątku. Wstęp jest bezpłatny

Wystawa „Poznaj grzyby naszych lasów” potrwa do 2 października 2026 roku w patio Kramnic Miejskich przy ul. 1 Maja 21 w Sochaczewie. Wstęp jest bezpłatny.

W godzinach przedpołudniowych organizowane są zajęcia edukacyjne dla grup szkolnych. Dla mieszkańców, rodzin i osób indywidualnych wystawa jest dostępna codziennie od godz. 14.15 do 18.00.

Codziennie o 16.30 i 17.00 odbywają się również prelekcje multimedialne pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej.

To pierwsza tego typu wystawa w powiecie sochaczewskim, ale – jak zapowiadają organizatorzy – nie ostatnia. Dzięki mobilnemu charakterowi ekspozycji „grzybowy las” z Kramnic będzie mógł w przyszłości pojawić się także w innych miejscach powiatu, a dla mieszkańców Sochaczewa najbliższe dni są okazją, by zamiast od razu ruszać do lasu, najpierw przyjść po praktyczną wiedzę do centrum miasta.