PCPR Sochaczew: osoby stosujące przemoc domową mogą się zmienić

Przemoc nie musi być sposobem rozwiązywania konfliktów. Można nauczyć się reagować inaczej, bez strachu, kontroli, poniżania i agresji.

Przemoc często zaczyna się tam, gdzie pojawia się przekonanie, że krzyk, groźby, kontrolowanie bliskich osób, wyzwiska, zastraszanie albo przemoc fizyczna są sposobem na osiągnięcie posłuszeństwa lub rozwiązanie konfliktu. Tymczasem takie zachowania niszczą relacje, poczucie bezpieczeństwa i zaufanie, a ich konsekwencje mogą dotykać członków rodziny przez wiele lat. Przemoc nie musi być sposobem rozwiązywania konfliktów. Można nauczyć się reagować inaczej, bez strachu, kontroli, poniżania i agresji. Nie wystarczy powiedzieć „to już się nie powtórzy”. Rzeczywista zmiana wymaga czegoś więcej niż chwilowej deklaracji. Osoba stosująca przemoc musi nauczyć się rozpoznawać sytuacje, w których traci kontrolę nad własnym zachowaniem, zrozumieć mechanizmy przemocy oraz zobaczyć, w jaki sposób jej działania wpływają na innych. Temu właśnie służą programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową. Ich najważniejszym celem  nie jest kara sama w sobie, lecz trwała zmiana zachowania i budowanie odpowiedzialności za własne decyzje. Podczas zajęć uczestnicy mogą pracować m.in. nad rozpoznawaniem własnych emocji, sposobami radzenia sobie ze złością, komunikacją, rozwiązywaniem konfliktów oraz przekonaniami, które usprawiedliwiają agresję i kontrolowanie innych. Kluczowe jest jednak zrozumienie jednej zasady: odpowiedzialność za przemoc zawsze ponosi osoba, która ją stosuje. Nie współmałżonek, nie alkohol, stres czy problemy finansowe. Okoliczności często bywają trudne, ale nie mogą odbierać człowiekowi odpowiedzialności za sposób, w jaki reaguje.

Jednym z najważniejszych celów programu korekcyjno-edukacyjnego dla osób stosujących przemoc domową jest zmiana sposobu postrzegania relacji z bliskimi. Zdrowa relacja nie opiera się na strachu ani podporządkowaniu jednej osoby drugiej. Uczestnicy uczą się, że można wyrażać niezadowolenie bez obrażania, stawiać granice bez gróźb, rozwiązywać spory bez agresji i rozmawiać o emocjach bez przerzucania odpowiedzialności na drugą osobę. To właśnie zmiana zachowania w codziennych sytuacjach jest jednym z najważniejszych mierników powodzenia programu. Nie chodzi o to, aby uczestnik nauczył się jedynie mówić o przemocy w sposób, którego oczekują prowadzący. Chodzi o to, aby w sytuacji konfliktu potrafił podjąć inną decyzję niż wcześniej. Przerwać eskalację, odejść od konfrontacji, nazwać swoje emocje i wrócić do rozmowy wtedy, gdy jest to możliwe. Bez przemocy.

Nie każda osoba trafiająca do programu od razu jest przekonana, że potrzebuje pomocy. Czasami udział wynika z decyzji sądu, procedur związanych z przemocą domową albo nacisku ze strony otoczenia. Może pojawić się złość, zaprzeczanie lub przekonanie, że „problem leży po drugiej stronie”.

To jednak nie oznacza, że zmiana jest niemożliwa. Motywacja może pojawić się stopniowo - wraz z lepszym rozumieniem własnych zachowań i ich konsekwencji. Ważnym krokiem jest zadanie sobie prostego, ale trudnego pytania:

„Czy chcę dalej reagować w ten sam sposób, czy chcę nauczyć się inaczej budować relacje z najbliższymi?”

Dla wielu osób impulsem do zmiany może być troska o dzieci, chęć odbudowania relacji, utrata zaufania bliskich albo świadomość konsekwencji dotychczasowego postępowania. Motywacją może być również potrzeba odzyskania kontroli — ale tym razem kontroli nad własnym zachowaniem, a nie nad drugim człowiekiem.

Udział w programie to inwestycja w przyszłość. Zmiana nie następuje z dnia na dzień. Wymaga ćwiczenia nowych sposobów reagowania i konsekwentnego stosowania ich w życiu codziennym. Każda sytuacja, w której zamiast krzyku pojawia się rozmowa, zamiast groźby - wycofanie z konfliktu, a zamiast kontroli - szacunek dla granic drugiej osoby, może być krokiem w dobrym kierunku.

Najważniejsza zmiana zaczyna się wtedy, gdy człowiek przestaje pytać: „Co zrobiła druga osoba, że tak zareagowałem?”, a zaczyna pytać: „Co ja mogę zrobić inaczej?”.

To może być początek nowego rozdziału w życiu. Udział w programie korekcyjno-edukacyjnym nie powinien być postrzegane wyłącznie jako obowiązek, ale przede wszystkim jest to możliwość zatrzymania destrukcyjnego schematu i nauczenia się funkcjonowania w relacjach bez przemocy.

Każda osoba stosująca przemoc ma wpływ na swoje kolejne decyzje. Nie może cofnąć tego, co już się wydarzyło, ale może podjąć odpowiedzialność za to, co zrobi dalej. Decyzja o udziale w programie korekcyjno-edukacyjnym to szansa na zmianę. Chodzi o to, aby nowe zachowania stały się trwałym elementem codziennego życia, tak, by dom ponownie mógł być miejscem bezpieczeństwa, szacunku i odpowiedzialności.

Zastanów się, czy w relacjach z bliskimi zdarza Ci się krzyczeć, wyzywać, poniżać lub ośmieszać partnera, partnerkę albo dzieci. Czy próbujesz kontrolować, z kim bliska osoba się spotyka, gdzie wychodzi, z kim rozmawia lub na co wydaje pieniądze? Czy sprawdzasz jej telefon, wiadomości albo media społecznościowe? Czy zdarza Ci się grozić, zastraszać, niszczyć przedmioty, blokować wyjście z domu lub wykorzystywać dzieci w konflikcie? Jeżeli rozpoznajesz u siebie takie zachowania albo masz poczucie, że tracisz kontrolę nad tym, jak reagujesz na najbliższych, nie musisz czekać, aż sytuacja się pogorszy. Porozmawiaj ze specjalistą i zrób pierwszy krok w kierunku zmiany. Zapraszamy do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Sochaczewie, gdzie uzyskasz wsparcie i bezpłatną pomoc w sytuacji kryzysowej. Na wizytę można umówić się telefonicznie pod nr. tel.: 46 864 18 63 lub e-meilowo: [email protected]                                            

Ewa Kajetaniak – pedagog PCPR w Sochaczewie