Żywe lekcje historii dla naszych uczniów w sochaczewskich schronach

30 października 2026 roku uczniowie szkół z powiatu sochaczewskiego uczestniczyli w wyjątkowym przedsięwzięciu edukacyjnym pod nazwą „Żywe lekcje historii – podróż śladami sochaczewskich fortyfikacji”. Organizatorem wydarzenia była Fundacja Ochrony Zabytków Mazowsza, która wraz z wolontariuszami skupionymi wokół projektu „Sochaczewskie Fortyfikacje” od lat przywraca pamięć o wydarzeniach II wojny światowej i zachowanych w regionie niemieckich umocnieniach.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"18157"}

Tym razem szkolne ławki zastąpiły historyczne schrony, dawne stanowiska obronne i miejsca związane z budową niemieckiej linii fortyfikacji z 1944 roku. Uczniowie mieli okazję poznać historię nie tylko poprzez opowieści przewodników i regionalistów, lecz przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt z autentycznymi obiektami.

Trasa zajęć prowadziła przez wybrane miejsca znajdujące się pod opieką Fundacji Ochrony Zabytków Mazowsza. Młodzież odwiedziła Izby Pamięci urządzone w zrewitalizowanych schronach Regelbau 701 przy ulicach Partyzantów i Kątowej w Sochaczewie. Zobaczyła również zespół umocnień przy ulicy Lubiejewskiej, w tym schron Regelbau 668 oraz stanowisko Ringstand 58c, potocznie nazywane „Tobrukiem”. Uczniowie zobaczyli także inne schrony terenowe, na których zachowały się ślady upływu czasu.

Ważnym elementem zajęć było porównanie obiektów zachowanych w stanie surowym ze schronami, które dzięki wieloletniej pracy społecznej wolontariuszy projektu „Sochaczewskie Fortyfikacje” zostały oczyszczone, zrewitalizowane i udostępnione zwiedzającym. To właśnie ich zaangażowanie, pasja i systematyczna działalność sprawiają, że zapomniane przez dziesięciolecia obiekty stają się dziś miejscami żywej edukacji historycznej.

Uczestnicy poznali przeznaczenie poszczególnych typów schronów, ich konstrukcję i wyposażenie, a także okoliczności powstawania niemieckiej linii umocnień w 1944 roku, w końcowym okresie II wojny światowej. Szczególną uwagę poświęcono losom polskiej ludności cywilnej, w tym mieszkańców ziemi sochaczewskiej i okolicznych miejscowości, których niemiecki okupant zmuszał do pracy przy budowie tych umocnień.

– Jesteśmy przekonani, że edukacja pozaszkolna, oparta na bezpośrednim kontakcie z historią w terenie, jest jedną z najcenniejszych form poznawania przeszłości. Kiedy młody człowiek może wejść do autentycznego schronu, zobaczyć jego konstrukcję, dotknąć zachowanych elementów i wysłuchać historii miejsca, historia przestaje być jedynie zapisem w podręczniku i staje się osobistym doświadczeniem – podkreśla Artur Gałecki, pomysłodawca projektu „Sochaczewskie Fortyfikacje”.
 

Zajęcia zostały przygotowane w formule aktywnego poznawania historii. Opowieści przewodników, prezentacje eksponatów i elementy edukacji terenowej pozwoliły uczestnikom lepiej zrozumieć zarówno wojskowe znaczenie sochaczewskich fortyfikacji, jak i dramatyczne doświadczenia mieszkańców regionu w okresie okupacji niemieckiej.

– Poprzez nasze działania chcemy zachęcać także uczniów innych szkół do odkrywania lokalnego dziedzictwa i poznawania historii miejsc, obok których często przechodzą na co dzień, nie zdając sobie sprawy z ich znaczenia – mówi Zbigniew Gerasik, prezes Fundacji Ochrony Zabytków Mazowsza.

Podczas wydarzenia nie zabrakło również gier i zabaw edukacyjnych, a dzięki zaangażowaniu członków Sochaczewskiej Grupy Poszukiwaczy Historii oraz przedstawicieli Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą ważnym elementem spotkania było także pielęgnowanie pamięci historycznej naszego regionu, w tym przypominanie o bohaterskich postawach polskich żołnierzy i ich poświęceniu w obronie Ojczyzny.

Miłym zwieńczeniem wspólnej podróży przez historię było ognisko, przy którym uczestnicy mogli odpocząć, upiec kiełbaski i podzielić się wrażeniami z wydarzenia.
Przedsięwzięcie było również okazją do zaprezentowania efektów wieloletniej działalności projektu „Sochaczewskie Fortyfikacje”, realizowanego w ramach Fundacji Ochrony Zabytków Mazowsza. Szczególne miejsce w tych działaniach zajmują wolontariusze, którzy nie tylko uczestniczą w porządkowaniu i rewitalizacji historycznych obiektów, ale również angażują się w organizację wydarzeń, oprowadzanie zwiedzających i popularyzowanie wiedzy o historii regionu.

Organizatorzy mają nadzieję, że udział w „Żywych lekcjach historii” stanie się dla młodzieży inspiracją do samodzielnego odkrywania historii ziemi sochaczewskiej i całego regionu, a podobne inicjatywy będą w przyszłości docierały do kolejnych szkół i grup uczniów.